Le 7 juin s’est tenue en Arménie l’élection législative de 2026. La Commission électorale centrale a annoncé les résultats préliminaires qui, comme on le sait désormais, permettent à trois forces politiques d’entrer au Parlement : le Contrat civil (KP) au pouvoir, l’alliance « Arménie forte » et l’alliance « Arménie », respectivement dirigées par Samvel Karapetyan et Robert Kotcharian.
Dans l’ensemble, les résultats de cette élection ressemblent beaucoup à ceux des législatives anticipées de 2021, simplement sous de nouvelles appellations. Certes, les chiffres ne sont pas exactement les mêmes, mais les rapports de force sont, à peu de chose près, identiques à ceux de 2021. Nikol Pachinian forme à nouveau un gouvernement, cette fois avec une majorité constitutionnelle, tandis que deux groupes d’opposition siègent au Parlement. L’alliance Arménie, qui était arrivée en deuxième position lors du précédent scrutin, passe désormais à la troisième place, tandis qu’« Arménie forte » devient la principale force d’opposition.
Plusieurs constats importants confèrent cependant à ce scrutin une dimension particulièrement mystérieuse.
Tout d’abord, la participation a été plus élevée qu’en 2021. Alors qu’un peu plus de 49 % des électeurs avaient voté lors du précédent scrutin, cette fois-ci la participation a dépassé les 58 %, avec plus de 1 476 000 votants.
Ce chiffre est d’autant plus intéressant qu’à l’approche du scrutin, les forces d’opposition avaient commencé à affirmer qu’une participation de 1,5 million d’électeurs était nécessaire pour empêcher Nikol Pachinian d’obtenir une majorité absolue. Or la participation a pratiquement atteint ce seuil — à quelques milliers de voix près — et pourtant Pachinian obtient non seulement une majorité à lui seul, mais également une majorité constitutionnelle.
Certes, son parti recueille moins de 50 % des suffrages, autour de 49 % et quelques décimales. Mais grâce aux voix obtenues par les partis n’ayant pas franchi le seuil d’entrée au Parlement — possibilité prévue par le Code électoral — il parvient à atteindre le niveau nécessaire pour disposer d’une majorité constitutionnelle.
Cette situation aurait toutefois été empêchée si une quatrième force politique était entrée au Parlement. Or, jusqu’au matin du dépouillement, il semblait bien que ce soit le cas. Le parti Arménie prospère (BHK) de Gagik Tsaroukian atteignait en effet le seuil requis de 4 % alors que près de 99 % des bulletins avaient déjà été comptabilisés.
Mais au dernier moment, lorsque les résultats préliminaires complets ont été publiés, il est apparu que le BHK n’avait obtenu que 3,96 % des voix, soit seulement quatre centièmes de point en dessous du seuil requis. Un écart infime, mais suffisant pour priver le parti d’une représentation parlementaire. Grâce à cette absence, la formation de Nikol Pachinian récupère précisément les deux ou trois sièges qui lui permettent d’atteindre la majorité constitutionnelle.
Sous cet angle, il est particulièrement frappant de constater que jusqu’aux derniers instants, le BHK semblait en mesure d’entrer au Parlement, avant de perdre soudainement quelques voix décisives, permettant ainsi au parti de Pachinian de gagner les sièges qui lui manquaient.
Rappelons que durant la campagne électorale, Nikol Pachinian avait déclaré qu’une guerre pourrait éclater en septembre s’il n’obtenait pas une majorité constitutionnelle. Il soulignait donc explicitement qu’une simple majorité parlementaire ne lui suffisait pas et insistait sur la nécessité d’une majorité constitutionnelle.
Cela soulève une question : pourquoi cette majorité constitutionnelle est-elle si importante pour Nikol Pachinian ? Et est-il possible que cette exigence réponde à une demande extérieure ?
Le BHK a annoncé son intention de demander un recomptage des voix. Cette démarche modifiera-t-elle les résultats ? La question est loin d’être anodine, compte tenu du « prix » politique de cette majorité constitutionnelle.
Les interrogations liées au processus électoral ne s’arrêtent toutefois pas là.
L’un des faits les plus étonnants est que Nikol Pachinian a revendiqué la victoire alors que le dépouillement venait à peine de commencer et que seulement 20 à 25 % des bulletins avaient été comptés. Pourquoi une telle précipitation s’il était réellement sûr de son succès ? Pourquoi ne pas avoir attendu au moins une large partie du dépouillement, voire son achèvement ?
Par ailleurs, de nombreux observateurs ont été frappés par le contraste entre cette déclaration de victoire et l’expression du visage de Nikol Pachinian et de son entourage. Loin d’afficher la joie de vainqueurs, ils semblaient plutôt embarrassés, voire préoccupés. Cette impression était suffisamment marquée pour qu’il soit difficile de ne pas la remarquer.
Un autre élément notable est intervenu peu après minuit. À la suite de cette déclaration de victoire, le Premier ministre géorgien, Irakli Kobakhidze, a adressé ses félicitations à Nikol Pachinian. Pourquoi s’est-il empressé de le faire sans attendre le matin et la confirmation définitive des résultats ? Là encore, la question mérite d’être posée.
Et il est probable que les interrogations entourant le processus électoral arménien ne fassent que commencer, plutôt que de s’achever avec la publication des résultats.
Hakob Badalian.
Տարօրինակ ընտրություններ եւ զարգացումներ Հայաստանում
Հայաստանում հունիսի 7-ին կայացավ խորհրդարանի 2026 թվականի ընտրության քվեարկությունը: Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը հայտարարել է նախնական արդյունքը, որի համաձայն, ինչպես արդեն գիտենք, խորհրդարան է անցնում երեք ուժ՝ կառավարող ՔՊ-ն, Ուժեղ Հայաստան դաշինքը եւ Հայաստան դաշինքը, որոնք համապատասխանաբար գլխավորում են Սամվել Կարապետյանն ու Ռոբերտ Քոչարյանը: Հանրագումարում, Հայաստանի խորհրդարանի ընտրության ներկայիս արդյունքը շատ նման է 2021 թվականի արտահերթ ընտրության արդյունքին, պարզապես՝ նոր անվանումներով: Իհարկե թվերը բացարձակ նույնը չեն, սակայն պլյուս-մինուս հարաբերակցությամբ, ըստ էության նույն պատկերն է, ինչ 2021 թվականին: Նիկոլ Փաշինյանը ձեւավորում է կառավարություն՝ ընդ որում սահմանադրական մեծամասնությամբ, կա երկու ընդդիմադիր ֆրակցիա: Հայաստան դաշինքը, որ նախորդ ընտրությանը երկրորդն էր՝ այժմ երրորդն է, իսկ երկրորդ ուժ դառնում է Ուժեղ Հայաստան ֆրակցիան: Մի քանի էական արձանագրում, որոնք բավականին խորհրդավորություն են հաղորդում պրոցեսին: Նախ, 2021 թվականի համեմատ բարձր է եղել մարդկանց մասնակցությունը: Եթե 2021 թվականին ընտրություններին մասնակցել է ընտրողների 49 տոկոսից մի փոքր ավելին, ապա այս անգամ ընտրություններին մասնակցել է 58 տոկոսից ավելին՝ 1 միլիոն 476 հազարից ավելի մարդ: Սա հետաքրքիր է նրանով, որ քվեարկության օրվան ընդառաջ ընդդիմադիր ուժերը սկսել էին բարձրաձայնել 1 ու կես միլիոն մասնակցության անհրաժեշտության մասին, նշելով, որ այդ դեպքում Նիկոլ Փաշինյանին չի հաջողվի ստանալ միանձնյա մեծամասնություն: Հանրության մասնակցությունը փաստորեն հասել է 1 ու կես միլիոնի՝ շատ փոքր պակաս, սակայն Նիկոլ Փաշինյանը ոչ միայն ստանում է միանձնյա մեծամասնություն, այլ նաեւ՝ սահմանադրական մեծամասնություն: Իհարկե Փաշինյանի տոկոսը 50-ից պակաս է՝ 49 ու մի քանի տասնորդական, բայց, անցողիկ շեմը չհաղթահարած ուժերի ձայյների շնորհիվ՝ ինչի հնարավորությունը տալիս է Ընտրական օրենսգիրքը, Նիկոլ Փաշինյանը հասնում է մինչեւ սահմանադրական մեծամասնության: Դրան կխանգարեր, եթե խորհրդարան անցններ եւս մեկ ուժ: Եվ, առավոտյան դրությամբ կարծես թե կար այդ ուժը՝ Գագիկ Ծառուկյանի ԲՀԿ-ն, որը հավաքում էր անհրաժեշտ 4 տոկոսը, երբ ամփափված էին գրեթե 99 տոկոս ձայները: Բայց, վերջին պահին, երբ արդեն հայտարարվեց ամբողջական նախնական արդյունքը, պարզվեց, որ ԲՀԿ-ն հավաքում է 3.96 տոկոս, այսինքն 4 տասնորդական տոկոսով չի բավականացնում անցողիկ շեմի համար: Դա ձայների ուղղակի չնչին պակաս է, բայց դրա շնորհիվ, Նիկոլ Փաշինյանի ուժը ստանում է փաստորեն սահմանադրական մեծամասնության համար չբավարարող 2-3 մանդատը: Եվ այս տեսանկյունից շատ հետաքրքիր է, որ մինչեւ վերջին պահը՝ ԲՀԿ-ն անցնում էր խորհրդարան, բայց հանկարծ ամենավերջին պահին «պակասեց» մի քանի ձայն, ինչի շնորհիվ Փաշինյանին «ավելանում» է սահմանադրական մեծամասնության համար պակասող 2-3 մանդատը: Հիշեցնեմ, որ Նիկոլ Փաշինյանը քարոզարշավի ընթացքում հայտարարում էր, որ պատերազմ կլինի սեպտեմբերին, եթե ինքը չհավաքի սահմանադրական մեծամասնություն: Նկատենք, որ նրա համար փաստորեն բավարար չէր պարզ մեծամասնությունը եւ հայտարարում էր սահմանադրական մեծամասնության կարիքի մասին: Սա հարց է առաջացնում, թե ինչու՞ է սահմանադրական մեծամասնությունը Նիկոլ Փաշինյանի համար այդքան կարեւոր: Եվ կարո՞ղ է արդյոք դապայմանավորված արտաքին որեւէ պահանջով: ԲՀԿ-ն հայտարարել է, որ դիմելու է վերահաշվարկի պահանջով: Կփոխի դա որեւէ բան, թե՞ ոչ, սա շատ էական հարց է, հաշվի առնելով հենց սահմանադրական մեծամասնության «գինը»: Իհարկե հարցերը, կապված ընտրական պրոցեսի հետ,չեն ավարտվում դրանով: Օրինակ, ամենից տարօրինակն էր այն, որ Նիկոլ Փաշինյանը հաղթանակի մասին հայտարարեց այն ժամանակ, երբ դեռ նոր էր մեկնարկել ձայների հաշվարկը եւ հաշվել էին հազիվ 20-25 տոկոսը: Ինչու՞ շտապեց Փաշինյանը, եթե վստահ էր իր հաջողության հարցում: Ինչու՞ նա չսպասեց հաշվարկի նույն իսկ մեծ մասին, եթե չասենք՝ ամբողջ հաշվարկին: Միեւնույն ժամանակ, բոլորի ուշադրությունը գրավել էր այն,որ հաղթանակի մասին հայտարարող Նիկոլ Փաշինյանի ու նրա թիմի դեմքի արտահայտությունը բոլորովին հաղթական չէր , այլ նույնիսկ՝ որոշակի շփոթված ու մտահոգ: Համենայն դեպս դա այնքան էր, որ դժվար էր չնկատել այդ կոնտրաստը: Եվ առավել էական մի հանգամանք էր այն , որ կեսգիշերին, Փաշինյանի այդ հայտարարությունից հետո նրան շնորհավորեց Վրաստանի վարչապետ Կոբախիձեն: Թե ինչու՞ նա շտապեց շնորհավորել, չսպասելով լուսաբացին, եւս հետաքրքիր հարց է: Ընդ որում, հարցերը, կապված Հայաստանի ընտրական պրոցեսի հետ ,դեռ երեւի թե նոր են սկսում, այլ ոչ թե ավարտվում դրանով:
ՀԱԿՈԲ ԲԱԴԱԼՅԱՆ
Photos Max Sivaslian
