Nouvelles d'Armenie    
Trouw -09-11-2006
Armeense genocide / Een wilde tango met de waarheid


Armeense genocide / Een wilde tango met de waarheid

door Eildert Mulder

Ontkennen, erkennen, of niet-erkennen ? De PvdA heeft het nog steeds erg moeilijk met haar standpunt over de Armeense genocide. Er staan dan ook 130.000 Turkse stemmen op het spel.

Het moet een mooi moment zijn geweest voor Ilhan Karacay, hoofdredacteur van de Nederlands-Turkse krant Dünya. PvdA-leider Wouter Bos was zojuist door het stof gegaan voor een groep in Nederland werkzame Turkse journalisten, die in hun kolommen de Armeense genocide doorgaans voorzien van aanhalingstekens of toevoegingen zoals ’zogenaamde’ of ’leugens’ of ’beweringen’.

Bos gaf toe dat hij onvoldoende had beseft hoe gevoelig de ’Armeense kwestie’ lag, niet bij de nazaten van de uitgemoorde Armeniërs maar juist bij de Turken. Vooral die opmerking heeft Nederlandse Armeniërs enorm pijn gedaan.

„Dat snijdt je door je ziel,” zegt Inge Dros van het ’24 april-comité’, dat de herdenkingen van de Armeense genocide organiseert. Veel Armeniërs zijn maandag letterlijk ziek geworden. „Dit kan toch niet ?” was de veel gehoorde reactie. Er heerst angst.

Achtergrond van Bos’ boetedoening was dat Turkse organisaties eerst hadden gedreigd met een kiezersboycot van CDA en PvdA en vervolgens campagne begonnen te voeren voor D66-kandidaat Koser Kaya. Reden was dat de PvdA één en het CDA twee Turkse kandidaten van de kieslijst hadden afgevoerd omdat ze weigerden de Armeense genocide te erkennen. Toen Bos klaar was met zijn berouw liet het NOS-journaal Dünya-hoofdredacteur Karacay aan het woord. „Onvoldoende,” luidde onbarmhartig zijn oordeel over Bos’ gang naar Canossa. De Turkse campagne voor D66 zou wat hem betreft doorgaan.

Treurig nieuws voor Bos. Maar als Bos had geweten van wie hij zich dit oordeel moest laten welgevallen, dan had hij zich nog beroerder kunnen voelen.

Karacay’s krant haalde in mei een tegenstander door het slijk op een manier, die in de Nederlandse journalistieke geschiedenis een inktzwart unicum mag heten. In een ’column’ beschuldigde de krant Zeki Arslan van het multiculturele instituut Forum, zonder een spoortje bewijs, ervan dat hij met Nederlands overheidsgeld terreur in Turkije financierde. Arslans ’vergrijp’ : Hij wilde deelnemen aan een symposium over genocide in de synagoge van Enschede, waarin ook de volkerenmoord op de Armeniërs aan de orde zou komen.

Bos sprak van een leerproces dat ook hij had moeten doormaken. Hij zal het woord genocide niet meer in de mond zal nemen.

Diezelfde avond nog prees de nummer twee op de PvdA-lijst, Nebahat Albayrak, in het actualiteitenprogramma Nova Bos als een staatsman, die moeilijke kwesties niet uit de weg gaat.

Albayrak moest het opnemen tegen de nummer twee van het CDA, Maxime Verhagen, die begon te citeren uit Albayraks verzamelde werken. Daartoe behoort ook een verhaal dat zij samen met PvdA-buitenlandwoordvoerder Frans Timmermans schreef en dat op 4 oktober verscheen in Trouw.

Daarin staat een zinsnede die kraakhelder is : „Het is terecht dat wij spreken over genocide, want de slachtpartijen uit die periode doen in gruwelijkheid en omvang niet onder voor wat er zich in Darfur en in Rwanda, Burundi en Bosnië afspeelde.” Harder kun je het niet zeggen.

Albayrak en Timmermans laten er wel op volgen : „Of het ook precies aan de volkenrechtelijke definitie van genocide voldoet laten we graag over aan juristen en historici.”

Dat laatste was tegen het zere been van veel Armeniërs maar voor een gemiddeld Nederlands publiek was het duidelijk : Albayrak vergelijkt de massamoorden op de Armeniërs in 1915 met Rwanda, het symbool bij uitstek van genocides uit de moderne tijd. Als je zover gaat dan is het werk van historici en juristen een formaliteit. Een hardere erkenning van de Armeense genocide is onmogelijk.

Des te opmerkelijker waren in de weken daarna de ontkenningen van Albayrak, in Turkse media, dat zij de Armeense genocide had toegegeven. Het artikel van haarzelf en Frans Timmermans, met daarin dus de verwijzing naar Darfur en Rwanda, vormde de basis voor haar bewering.

Ze zei ook dat ze in Turkse kranten precies hetzelfde zei als in Nederlandse. Deels klopt dat. In Turkse kranten zegt ze inderdaad geen andere dingen dan in Trouw.

Wel laat ze vaak veel weg. Ze begint niet, zoals in een eerder interview met Trouw, met te zeggen dat er gruwelijke misdaden tegen de Armeniërs zijn gepleegd en dat ze de lezing van de turkoloog professor Zürcher onderschrijft. Zürcher telt tussen de zeshonderd- en de achthonderdduizend Armeense doden.

In haar contacten met diverse Turkse media noemt ze die feiten niet en ook de verwijzingen naar Rwanda en Darfur laat ze weg. Wat dan overblijft is haar op zich juiste constatering dat ze de genocide in juridische zin niet heeft erkend.

Ze let goed op haar woorden, want nergens ontkent ze de genocide. Het luistert allemaal nauw. Voor wie het nog volgt : de genocide niet erkennen is minder definitief dan de genocide ontkennen. Als onpartijdige deskundigen vaststellen dat er wel een genocide is geweest, dan kun je die namelijk alsnog erkennen. In deze filosofie is zowel erkenning van de genocide als ontkenning voorbarig, zolang de deskundigen niet hebben gesproken.

In de krant Aksam ging ze een stap verder door niet alleen te zeggen dat ze de genocide ook nooit zou erkennen. Frans Timmermans legde namens haar in een e-mail uit dat ze daarmee bedoelt dat ze pas tot erkenning zal overgaan als de deskundigen hebben gesproken, niet eerder.

De PvdA had begrip voor Albayraks wilde tango met de waarheid. Allerwegen viel te beluisteren dat ze het zo moeilijk had. Dat klopte. Delen van de Turkse gemeenschap namen het haar enorm kwalijk dat zij toeliet dat Erdinc Sacan van de PvdA-lijst was verwijderd, omdat die de genocide niet erkende. Albayrak moest zich in Turkije en binnen de Turkse gemeenschap verweren tegen het verwijt van landverraad. Ze had hetzelfde kunnen doen als Coskun Cörüz van het CDA, die na de verwijdering van de kandidaten Tonca en Elmaci ongeveer in dezelfde positie verkeerde. Cörüz gaf aan Trouw een keihard interview waarin hij de genocide zonder enig voorbehoud erkende en zelfs beloofde dat hij na de verkiezingen binnen de Turkse gemeenschap steun zou zoeken voor dat standpunt.

De schade voor Cörüz bleef beperkt tot wat verbale oorvijgen maar het rumoer rondom zijn persoon werd niet echt hevig en verstomde snel. Voor Albayrak lag het moeilijker.

Ze staat op de voorname tweede plaats van de lijst en ook heeft de PvdA meer te verliezen bij een Turkse boycot. Er stemmen normaal veel meer Turken op de PvdA dan op het CDA. Overigens heeft het CDA weer meer nationalistische, genocide ontkennende gemeenteraadsleden. De PvdA-top had er belang bij om niet elk woord van Albayrak op een goudschaaltje te wegen. Maar op den duur ontstond er een andere tendens, die zijn bekroning vond in de knieval van Wouter Bos van afgelopen maandag.

De partijtop liet zich op sleeptouw nemen. Onthullend was een brief van partijvoorzitter Michiel van Hulten aan de partijafdelingen Amsterdam en Rotterdam. Hij haalde daarin het artikel van Albayrak en Timmermans aan, zonder de hardste passage daarin over de vergelijking van het Armeense drama met de genocide in Rwanda. Dat weggelaten gedeelte gaf hij wel aan met (...). Daarmee was de toon gezet. In PvdA-wandelgangen heette toen al de verwijdering van Sacan van de lijst een bedrijfsongeval.

De discussie over de Armeense volkerenmoord heeft een politieke ravage aangericht. Het CDA is consequent opgetreden maar heeft in het verleden talloze nationalistische Turken in gemeenteraden toegelaten. En de CDA-premier ging vorig jaar gezellig op de thee bij de Grijze Wolven in Den Haag.

Er is een knappe schriftgeleerde nodig om nog duidelijk te kunnen maken wat het verschil is tussen het standpunt van Bos en de verbannen Sacan.

De PvdA vecht voor de 130.000 Turkse stemmen, die twee zetels kunnen opleveren. Het is de vraag hoeveel de knieval van Bos zal baten. Linkse Turken en vooral Koerden, die allergisch zijn voor het nationalistische gezelschap waaraan Bos zijn excuses aanbood, zullen gillend van ellende overlopen naar de SP of GroenLinks. Voor veel genocide-ontkenners gaan de spijtbetuigingen niet ver genoeg. Zij willen hun kracht tonen door het zieltogende D66 te redden, dat als dat lukt, zijn voortbestaan veertig jaar na de enthousiaste oprichting te danken zal hebben aan ontkenners van een volkerenmoord.

samedi 18 novembre 2006,
Stéphane ©armenews.com


CET ARTICLE VOUS A PLU ?  POUR AIDER LE SITE A VIVRE...
Envoyer l'article à un ami
Destinataire  :
(entrez l'email du destinataire)

De la part de 
(entrez votre nom)

(entrez votre email)

    
     Imprimer l'article